Część 5: Zamknięcie ksiąg
Miesiąc później siedziałem w swoim nowym mieszkaniu na Brooklynie. Przez okno widziałem most Williamsburg i rzekę East River, która lśniła w słońcu. Na stole leżała sterta dokumentów, które przysłał mi Torres z FBI.
Sprawa Reida i jego siatki została zamknięta. Aresztowano ponad dwadzieścia osób, w tym prawnika Fincha i kilku lekarzy z kliniki. Reid czekał na proces w areszcie, a jego fundacja Aeterna została zlikwidowana. Pieniądze z polis wróciły do rodzin ofiar, a instytut przekazano pod zarząd państwowy.
Sara i Emily zamieszkały razem w małym domku w New Jersey. Sara dostała pracę w firmie ubezpieczeniowej, gdzie zajmuje się weryfikacją podejrzanych roszczeń. Emily chodzi do szkoły, a w weekendy przyjeżdżają do mnie na pizzę i filmy.
Rachel, matka Sary, została objęta programem ochrony świadków. Widziałem ją tylko raz, na pogrzebie Mike’a. Była spokojniejsza, ale w jej oczach wciąż czaił się smutek.
A ja… ja szukałem śladów ojca.
W dokumentach z Aeterny znalazłem wzmiankę o Janie Nowaku. Był jednym z pierwszych inwestorów, ale wycofał się w 1995 roku, sprzedając udziały Reidowi. Potem ślad po nim zaginął. Ale w archiwach imigracyjnych odkryłem, że w 1996 roku wjechał do Polski i tam… zmarł w szpitalu w Krakowie. Przyczyna: niewydolność serca.
Wszystko się zgadzało. Mój ojciec zmarł, gdy miałem dziesięć lat. Pamiętałem pogrzeb, płacz matki, czarne stroje. To nie mogła być pomyłka.
A jednak coś mnie gryzło. W dokumentach szpitalnych widniała adnotacja: „pacjent objęty programem terapii eksperymentalnej”. I nazwisko lekarza: dr Jonathan Reid.
Reid leczył mojego ojca? W 1996 roku? To niemożliwe – Reid wtedy dopiero zaczynał swoją karierę, a klinikę otworzył w 2000 roku.
Zadzwoniłem do Torresa.
— Agent Torres, mam pytanie. Czy Reid prowadził jakieś badania w Polsce w latach 90.?
— Czekaj, sprawdzę. — Po chwili usłyszałem szelest papierów. — Owszem, był współautorem programu badawczego z Uniwersytetem Jagiellońskim. Dotyczył terapii genowych. W 1996 roku spędził w Krakowie pół roku.
Zimny dreszcz przebiegł mi po plecach.
— Mój ojciec zmarł wtedy w Krakowie. Był pacjentem Reida.
— To może być zbieg okoliczności, ale… Reid ma na koncie wiele podejrzanych zgonów. Może warto zbadać sprawę ojca.
— Jak? Po tylu latach?
— Są archiwa, dokumentacja medyczna. Jeśli ojciec był objęty programem badawczym, jego przypadek musiał być opisany. Spróbuję coś znaleźć.
Czekałem tydzień. W końcu Torres przysłał mi skany.
Raport z sekcji zwłok Jana Nowaka. Przyczyna śmierci: zator tętnicy płucnej. Ale w uwagach lekarza sądowego było napisane: „Ślady po iniekcjach w okolicy kręgosłupa, nietypowe dla standardowego leczenia. Możliwe, że pacjent był uczestnikiem eksperymentu medycznego.” I podpis: „dr J. Reid”.
Reid eksperymentował na moim ojcu. I ojciec zmarł.
Pojechałem do aresztu, gdzie czekał na proces. Zgodził się mnie przyjąć.
Siedział za szybą, w pomarańczowym kombinezonie. Uśmiechał się, jakby nic się nie stało.
— Pan Nowak. Miło pana widzieć. Przyszedł pan podziękować za ojca?
— Przyszedłem zapytać, co mu pan zrobił.
— Zrobiłem to, co każdy lekarz: próbowałem go uratować. Eksperymentalna terapia, nowatorska. Niestety, organizm nie wytrzymał. Ale jego śmierć nie poszła na marne. Dzięki niemu opracowaliśmy metodę, która potem uratowała setki innych.
— Okłamał pan moją matkę. Powiedział pan, że to zawał.
— Bo tak było łatwiej. Nie chciałem, żeby myślała, że zabił go eksperyment. A poza tym… dostała odszkodowanie. Z polisy, którą mu wykupiliśmy. Wszyscy byli zadowoleni.
Zacisnąłem pięści.
— Był pan mordercą. I nadal nim pan jest.
— Jestem naukowcem. Nauka wymaga ofiar. Pana ojciec był jedną z nich. Może pan być dumny.
Wstałem i wyszedłem, nie oglądając się.
Na zewnątrz świeciło słońce. Usiadłem na ławce i patrzyłem na gołębie grzebiące w śmieciach. Czułem pustkę, ale też ulgę. Wiedziałem prawdę.
Wieczorem zadzwoniła Sara.
— Chris, przyjdź do nas na kolację. Emily pyta o ciebie.
— Przyjdę.
W małym domku w New Jersey pachniało pieczonym kurczakiem i szarlotką. Emily biegała po ogrodzie z psem, a Sara nakrywała do stołu.
— Wyglądasz lepiej — powiedziała, całując mnie w policzek.
— Dowiedziałem się prawdy o ojcu. To Reid go zabił.
— Wiem. Torres mi mówił. Przykro mi.
— Jakoś to przyjmę. Najważniejsze, że on już nie skrzywdzi nikogo więcej.
Usiedliśmy do stołu. Emily opowiadała o szkole, o nowej koleżance, o psie. Śmiała się, a ja patrzyłem na nią i na Sarę i czułem, że mimo wszystko jestem w dobrym miejscu.
Po kolacji, gdy Emily poszła spać, Sara podała mi herbatę.
— Co dalej?
— Wracam do pracy. Mam kilka nowych zleceń. Zwykłe, nudne sprawy. I to mi odpowiada.
— Zostaniesz w Nowym Jorku?
— Chyba tak. Blisko was.
Uśmiechnęła się.
— To dobrze.
Wychodząc, spojrzałem na niebo. Było usiane gwiazdami. Gdzieś tam, może, mój ojciec patrzył na mnie. I może był dumny.
Tydzień później dostałem przesyłkę od Torresa. W środku był stary, pożółkły list, napisany po polsku. Adresowany do mnie, ale nigdy nie wysłany.
„Drogi Synku,
Jeśli to czytasz, znaczy, że już mnie nie ma. Chcę, żebyś wiedział, że odszedłem świadomie. Zgodziłem się na eksperyment, bo wierzyłem, że pomoże innym. Reid obiecał, że jeśli umrę, dostaniecie pieniądze. I wieżę że dotrzymał słowa. Nie gniewaj się na niego. On robi to, co uważa za słuszne. A ty żyj, bądź szczęśliwy. Kocham cię.
Tata”
Siedziałem długo z listem w dłoni. Łzy ciekły po policzkach, ale nie wycierałem ich.
Więc ojciec wiedział. Zgodził się dobrowolnie. Dla mnie, dla matki.
Następnego dnia pojechałem na cmentarz na Brooklynie, gdzie pochowano ojca po sprowadzeniu zwłok z Polski. Postawiłem kwiaty i długo stałem w milczeniu.
— Dziękuję, tato — szepnąłem. — Za wszystko.
Wracając, minąłem stary nagrobek. Na płycie widniało nazwisko: „Rachel Goldstein, 1960-2010”. Obok, świeższy grób: „Michael Goldstein, 1990-2024”.
Stanąłem na chwilę. Ci, którzy zginęli, nie poszli na marne. Dzięki nim prawda wyszła na jaw.
Zadzwonił telefon. Sara.
— Chris, Emily ma jutro przedstawienie w szkole. Przyjdziesz?
— Jasne. Będę.
— I jeszcze jedno. Znalazłam w rzeczach matki stare zdjęcie. Twojego ojca i Reida. Stoją razem w laboratorium, uśmiechnięci. Może to nic, ale…
— Przyślij mi je.
Gdy zobaczyłem zdjęcie, zamarłem. Ojciec i Reid, młodszy, ale ten sam. I w tle tablica z napisem: „Projekt GenoMed – 1995”. Poniżej lista nazwisk. Na samym dole: „Jan Nowak – pacjent nr 1”.
Więc ojciec był pierwszym pacjentem Reida. Pierwszą ofiarą.
Spojrzałem w niebo. Słońce chowało się za horyzontem, malując chmury na pomarańczowo.
— Już po wszystkim, tato — szepnąłem. — Spoczywaj w pokoju.
Odwróciłem się i ruszyłem w stronę samochodu. Przede mną była przyszłość. Z Sarą, z Emily, z nowym życiem.
Ale w kieszeni wciąż miałem list ojca. I wiedziałem, że choć historia się skończyła, jej echo będzie we mnie brzmiało zawsze.
Koniec
Opowiadanie jest fikcją literacką. Wszelkie podobieństwo do prawdziwych osób lub wydarzeń jest przypadkowe.