CZĘŚĆ I: KLAMKA
Dom był cichy.
Za cichy.
Jakby ktoś wyciął z niego wszystkie dźwięki i zostawił tylko szum własnej krwi w uszach. Stałem na progu z walizką w dłoni, a przede mną korytarz wiódł donikąd – w głąb ciemności, która nie chciała ustąpić nawet przed bladym popołudniowym słońcem.
Klamka była lodowata. Jakby nikt jej nie dotykał od miesięcy.
A przecież babcia umarła zaledwie tydzień temu.
Wszedłem do środka i pierwsze, co uderzyło mnie w nozdrza, to nie była stęchlizna ani kurz. To był jaśmin. Świeży, intensywny, jakby ktoś przed chwilą rozlał olejek eteryczny. Dziwne, bo babcia za życia nie znosiła żadnych zapachów – mówiła, że „drażnią jej duszę”.
W salonie zegar ścienny tykał miarowo, choć od trzech lat stał. Pamiętałem, jak ostatnim razem, gdy go nakręcałem, babcia powiedziała: Nie ruszaj tego, Kuba. On odmierza czas, który nie należy do nas.
Wtedy myślałem, że to demencja.
Teraz patrzyłem na wskazówki i czułem, że tykanie wchodzi mi pod skórę, układa się w rytm serca.
– No dobra, stary – powiedziałem do siebie. – Ogarnij się. To tylko stary dom.
Walizka została w przedpokoju, a ja ruszyłem w głąb. Notariusz wyraźnie zaznaczył: mam tydzień na spisanie rzeczy, zanim kancelaria zajmie się formalnościami. Podkreślił coś o dokumentach prawnych, o regulacjach dotyczących starych testamentów, o umowie cywilnej, którą babcia podpisała lata temu z jakąś fundacją. Mówił coś o roszczeniu, ale wtedy myślałem o pogrzebie, nie o papierach.
W gabinecie na biurku leżał plik pożółkłych kartek. Na samym wierzchu – zdjęcie. Kobieta w sukni ślubnej, tyłem do obiektywu. Stała na tle tego domu, ale okna były czarne, jakby ktoś zamalował je smołą. Pod spodem, drobnym maczkiem: Helena, 1942.
Helena. Babcia nigdy nie mówiła o siostrze.
Odwróciłem zdjęcie. Na odwrocie, krwistą czerwienią, ktoś nabazgrał: Ona jeszcze wróci.
Zegar w salonie przestał tykać.
Cisza, która zapadła, była ciężka, fizyczna, jakby ktoś położył mi na piersiach mokry koc. Przełknąłem ślinę, wziąłem głęboki wdech – i wtedy poczułem coś jeszcze.
Zapach wilgotnej ziemi. Świeżo rozkopanej.
Dopiero po chwili dotarło do mnie, że dobiega z piwnicy.
Schody skrzypiały pod moimi stopami, każde skrzypnięcie głośniejsze od poprzedniego. Drzwi do piwnicy były uchylone. W środku – ciemność absolutna, czarna jak węgiel. Zanim zszedłem, sięgnąłem po latarkę w telefonie.
Światło wycięło z mroku fragment podłogi. Ziemię. Suchą, starą, ale na środku – świeży kopiec.
I na nim, wetknięta w glebę, koperta.
Podszedłem bliżej, serce łomotało. Schyliłem się, sięgnąłem po nią. Papier był zimny, jak ta klamka na wejściu. Rozerwałem kopertę. W środku jeden arkusz. U góry, drukowanymi literami: UMOWA.
Pod spodem, odręczny dopisek: Kto wejdzie do piwnicy, przyjmuje warunki.
I data. Wczorajsza.
Światło latarki zgasło. Nie, nie zgasło – ktoś je wyłączył. Cofnąłem się o krok i oparłem plecami o coś miękkiego.
Nie było tam ściany.
Odwróciłem się gwałtownie i w słabym świetle wpadającym z góry zobaczyłem, że drzwi na górze są zamknięte.
A przede mną, metr dalej, stała postać w sukni ślubnej.