Część 4: Rozliczenie
Śnieg ciął po twarzy jak tysiące igieł. Wiktor jechał na oślep, ufając, że koń instynktownie znajdzie drogę w dół, w kierunku doliny. Zmarzniętymi dłońmi ściskał wodze, a w głowie kotłowały mu się myśli. Z jednej strony rozpaczliwa pogoń, z drugiej – świeżo odzyskana, a jednak tak bardzo skomplikowana relacja z ojcem. Przebaczenie? Jeszcze nie teraz. Najpierw musiał przetrwać i wygrać tę batalię.
Jechał tak chyba z godzinę, może dwie. Czas stracił znaczenie w tej białej ciszy przerywanej tylko świstem wiatru. W końcu, gdy zamieć nieco osłabła, a przez wirujące płatki przebiły się pierwsze, blade promienie słońca, ujrzał przed sobą cel. Małe miasteczko przycupnięte nad rzeką. Granica.
Zostawił konia w oberży na skraju miasta i pieszo, trzymając się cieni, ruszył w stronę jedynego banku. Był to niewielki, parterowy budynek. Gdy dotarł na miejsce, zobaczył przed wejściem dwa czarne konie. Były spienione, z trudem łapały oddech. Byli tu.
Wiktor odbezpieczył rewolwer, ale schował go głęboko w kieszeni. Prawnik nie przychodzi z bronią, pomyślał. Prawnik przychodzi z argumentami. Otworzył drzwi.
W środku było duszno i cicho. Za kontuarem stał przerażony kasjer. Przed nim, opierając się o ladę, stało dwóch mężczyzn w czerni. Ten z blizną – Szulc – trzymał w ręku plik dokumentów.
– Dawaj to – warknął na kasjera, ignorując wejście Wiktora. – Umowa skrytki, nazwisko Wiśniewska. Szybko!
– Panowie – Wiktor odezwał się spokojnym, ale stanowczym głosem. – Proszę natychmiast odłożyć te dokumenty. I nie ruszać się.
Szulc odwrócił się powoli. Jego oczy, zimne jak ten śnieg na zewnątrz, spoczęły na Wiktorze.
– A, pan mecenas – uśmiechnął się bez cienia wesołości. – Spóźnił się pan. Właśnie zabieramy to, co należy do nas.
– To, co należy do was, to cela w więzieniu – odparł Wiktor, robiąc krok w ich stronę. – Mam w kieszeni zeznania waszego byłego wspólnika, Adama Różyckiego. Zeznania, które opisują waszą działalność: lichwę, groźby, oszustwa. Wystarczy, by prokuratura zainteresowała się wami bardzo poważnie. To wasz jedyny warning, jak to mówią. Odłożyć dokumenty i wyjść z podniesionymi rękoma.
Na twarzy Szulca pojawił się grymas wściekłości. Drugi mężczyzna, niższy, krępy, sięgnął za pazuchę.
– Nie wyjdziesz stąd żywy, adwokacinie – syknął Szulc.
– Być może – Wiktor wzruszył ramionami, choć serce waliło mu jak młot. – Ale wtedy moi wspólnicy, a jest ich kilku, wiedząc, że nie wrócę, zaniosą te zeznania do prokuratora osobiście. A wasze nazwiska trafią na listy gończe. Zastanówcie się. Chcecie spędzić resztę życia w ukryciu, czy może wolicie pójść na ugodę? Może uda się wynegocjować niższy wyrok, jeśli dobrowolnie oddacie się w ręce sprawiedliwości.
Blady strach mignął w oczach niższego. Szulc zawahał się. Wiktor grał va banque. Nie miał żadnych wspólników. Miał tylko swój spryt i znajomość prawa. Wiedział, że przestępcy, nawet ci najwięksi, boją się dwóch rzeczy: nieuchronności kary i perspektywy zdrady. Postawił ich w sytuacji bez wyjścia.
– To blef – warknął Szulc, ale w jego głosie nie było już tej pewności.
– Sprawdźcie – rzucił Wiktor lodowato. – Ale pamiętajcie, czas gra przeciwko wam. Za godzinę, jeśli nie zadzwonię z hasłem, akcja rusza. Macie dokumenty? Świetnie. Niech wam z nimi będzie ciepło w celi.
Nastała długa, duszna cisza. Słychać było tylko tykanie ściennego zegara i ciężki oddech mężczyzn. W końcu Szulc, z dziką furią w oczach, rzucił dokumenty na podłogę.
– Jeszcze się spotkamy, mecenasie – syknął i skinął na kompana. Wyszli, trzasnąwszy drzwiami tak, że szyby zadzwoniły w oknach.
Wiktor opadł na krzesło. Był cały mokry od potu, mimo zimna. Kasjer patrzył na niego jak na bohatera.
– Proszę schować te papiery – powiedział Wiktor, wskazując na dokumenty. – I wezwać policję. Niech jadą za tamtymi. Są nieuzbrojeni, ale niebezpieczni.
—
Wrócił do klasztoru późnym wieczorem. Zmęczony, przemarznięty, ale żywy. Ojciec Adam czekał na niego w bramie.
– Udało się? – zapytał z nadzieją w głosie.
Wiktor skinął głową. Wyjął z kieszeni akt notarialny, ten sam, który Szulc rzucił na podłogę.
– Jest. Dowód uratowany. A Szulc i jego ludzie są w rękach policji granicznej. Próbowali uciekać, ale drogi były zawiane. Siedzą w areszcie.
Ojciec Adam westchnął z ulgą. Przez chwilę stali naprzeciw siebie w świetle latarni, a śnieg delikatnie prószył, tworząc wokół nich srebrzystą aurę.
– Co teraz? – zapytał cicho Adam.
– Teraz – Wiktor spojrzał mu prosto w oczy – wracamy do Krakowa. Będziesz musiał złożyć zeznania. To będzie trudne. Czekają cię spory sądowe, być może nawet zarzuty za symulację. Ale jako świadek koronny, twoja rola będzie kluczowa. Będę twoim obrońcą. Poradzimy sobie. Razem.
Łza spłynęła po zmarzniętym policzku Adama.
– Przebaczasz mi?
Wiktor milczał przez chwilę. Myślał o matce, która umarła, nie doczekawszy prawdy. Myślał o swoim samotnym dzieciństwie. Ale myślał też o tym, że ojciec zrobił to, by go chronić. I że w końcu stanął z nim ramię w ramię.
– To skomplikowane – odparł w końcu. – Ale jesteś moim ojcem. A rodzina to rodzina. Chodźmy stąd. Zimno.
—
Epilog
(Kraków, rok 1929)
Proces był głośny. Wiktor, wspierany przez mecenasa Horowitza, który mimo podeszłego wieku zaangażował się w sprawę, doprowadził do skazania Szulca i jego mocodawców na wieloletnie więzienie. Adam Różycki, dzięki swojej skrusze i pomocy wymiarowi sprawiedliwości, uniknął surowej kary. Otrzymał wyrok w zawiasowaniu i zakaz wykonywania zawodu adwokata.
Willę przy ulicy św. Bronisławy, po długiej procedurze cywilnej, przyznano Piotrowi Jabłońskiemu, zgodnie z testamentem. Służący, który wyzdrowiał z ran, okazał się szwagrem Heleny, człowiekiem, który opiekował się nią w chorobie, nie roszcząc sobie praw do majątku. Wiktor dopilnował, by dostał wszystko, co mu się należało.
Pewnego słonecznego, jesiennego popołudnia, Wiktor i Adam szli alejkami krakowskich Plantów. Adam, ubrany już po cywilnemu, wyglądał staro, ale jego oczy znów miały ten sam blask, co na fotografii z medalionu.
– Co zrobisz z willą? – zapytał Adam.
– To już nie moja sprawa – uśmiechnął się Wiktor. – Jabłoński chce ją przekształcić w mały pensjonat. Powiedział, że jeśli będziemy chcieli, zawsze możemy tam przyjechać. Pokój dla nas zawsze będzie gotowy.
Zatrzymali się przy pomniku Adama Mickiewicza. Słońce prześwitywało przez korony drzew, rzucając na ziemię złote plamy.
– Wiktorze – odezwał się Adam po chwili milczenia. – Jest jeszcze jedna rzecz. Helena… W swoim liście napisała, że medalion jest dla ciebie. Ale to nie wszystko. W skrytce bankowej, tej od Horowitza, był jeszcze jeden dokument. Nie pokazałem ci go. To był aneks do testamentu Heleny.
Wiktor spojrzał na niego zdziwiony.
– Jaki aneks?
– Ona zapisała tobie, Wiktorze, całą swoją biżuterię. Tę, która miała pójść na cele dobroczynne. – Adam wyjął z kieszeni złożoną kartkę. – Chciała, byś to miał. Byś pamiętał. Byś wiedział, że była twoją… przybraną matką w duchu, choć nigdy nie mogła nią zostać z krwi.
Wiktor wziął dokument do ręki. Przebiegł go wzrokiem. To była formalność. Ale za formalnością kryła się ogromna czułość kobiety, która kochała jego ojca i, w pewien sposób, jego samego. Spojrzał w stronę Wawelu, potem na ojca.
– To wiele wyjaśnia – powiedział cicho. – Czasami największe tajemnice kryją się nie w zbrodniach, ale w sercach ludzi. Chodźmy, ojcze. Czeka nas jeszcze wiele spraw do załatwienia. A na obiad zaprosiłem Jabłońskiego. Chce nam podziękować za willę.
Odchodzili w stronę Rynku, rozmawiając o codziennych sprawach. Historia dobiegła końca. A jednak, gdy Wiktor spojrzał za siebie, na chwilę wydało mu się, że w tłumie, pod jedną z latarni, dostrzega znajomą postać w czarnym płaszczu. Ale gdy mrugnął, postaci już nie było. To było tylko złudzenie, gra świateł. Albo może duch przeszłości, który na zawsze będzie krążył wokół willi na Salwatorze, przypominając o miłości, stracie i tajemnicach, które nawet po latach nie dają o sobie zapomnieć.
[KONIEC]
Opowiadanie jest fikcją literacką. Wszelkie podobieństwo do prawdziwych osób lub wydarzeń jest przypadkowe.